Schadevergoeding berekenen bij ongeoorloofd fotogebruik (NVF-richtlijn 2026)
Iemand heeft jouw foto zonder toestemming gebruikt. Wat factureer je? Het korte antwoord: begin met het tarief dat je normaal had gerekend, en tel daar een verdedigbare opslag bij op voor ontbrekende toestemming, ontbrekende naamsvermelding en opsporingskosten. Het uitgewerkte antwoord is wat moeilijker, en daar gaat dit artikel over. Weet je nog niet hoe je ontdekt dat je foto wordt gebruikt of welke opties je hebt? Lees dan iemand gebruikt mijn foto zonder toestemming: wat nu?.
Het uitgangspunt: wat je redelijk had kunnen vragen
In Nederland wordt de schade vaak begroot aan de hand van de licentievergoeding die redelijkerwijs gevraagd had kunnen worden. Artikel 27a Auteurswet biedt daarnaast ruimte voor schadevergoeding en, onder omstandigheden, winstafdracht. In gewone taal: wat je had kunnen vragen als ze het netjes hadden geregeld, plus eventueel een opslag voor de bijkomende schade en moeite.
Dat is niet hetzelfde als wat een bestandfoto kost. De rechter kijkt naar wat een professionele fotograaf voor dat type werk in die context normaal rekent. Stockfoto-tarieven van €5 zijn voor de rechter geen referentie.
De NVF-richtlijn als basis
De Nederlandse Vereniging Fotografie publiceert tariefrichtlijnen die door rechters geregeld als referentiepunt worden geaccepteerd. De bedragen hieronder zijn indicatieve bandbreedtes, gebaseerd op gangbare professionele tarieven. Controleer altijd de actuele richtlijnen van je branchevereniging of je eigen historische tarieven.
| Gebruik | Basistarief |
|---|---|
| Redactioneel print, klein formaat | €100 - €175 |
| Redactioneel print, groot of cover | €250 - €600 |
| Redactioneel online | €150 - €400 |
| Commercieel print regionaal | €400 - €800 |
| Commercieel online (banner, hero) | €500 - €1.500 |
| Commercieel campagne | €1.500 en hoger |
Deze ranges zijn richtinggevend. Een gespecialiseerde foto van een bekend onderwerp ligt aan de bovenkant, een algemeen sfeerbeeld aan de onderkant.
De drie opslagen
Bovenop het basistarief komen drie opslagen die de praktijk vaak meeneemt. Geen automatische rechten; allemaal context-afhankelijk en onderbouwbaar.
Persoonlijkheidsrechten: opslag bij ontbrekende bronvermelding
Artikel 25 Auteurswet geeft de fotograaf het recht op naamsvermelding. Als die ontbreekt, is dat een aparte schending naast de inbreuk zelf. Ontbrekende naamsvermelding kan een aparte opslag rechtvaardigen. In de praktijk wordt vaak 25% tot 100% van het basistarief gevorderd, afhankelijk van de context, de professionaliteit van de gebruiker en de schade voor de fotograaf.
Aanvullende opslag voor ontbrekende toestemming en opsporingskosten
Hier ligt de grootste hefboom. In veel sommatiepraktijk wordt een opslag bovenop de licentievergoeding gevraagd. Soms is dat 100%, soms 200%, vooral wanneer de fotograaf aannemelijk kan maken dat er sprake is van:
- commercieel gebruik in plaats van wat normaal als redactioneel zou zijn afgesproken,
- ontbrekende toestemming en verlies van onderhandelingsruimte,
- verlies van exclusiviteit,
- extra opsporings- en documentatiekosten.
Het is geen boete, maar een manier om schade mee te nemen die niet netjes in één licentietarief past. De rechter kijkt uiteindelijk naar redelijkheid en onderbouwing.
Verzwarende omstandigheden
Niet automatisch, wel mogelijk:
- Hergebruik na eerdere sommatie: extra opslag van 50 tot 100%.
- Uitsnede of bewerking zonder toestemming (artikel 25 Aw): apart €100 tot €300 erbij.
- Gebruik in andere context dan oorspronkelijk afgesproken (bijvoorbeeld redactioneel beeld in advertentie): herberekening tegen het hogere commerciële tarief.
Drie concrete voorbeelden
Voorbeeld 1: regionale nieuwssite gebruikt jouw portretfoto
Foto: portret van een lokale ondernemer voor een interview, gemaakt voor een vakblad. Een regionale nieuwssite plaatst het bij een vervolgartikel zonder toestemming, geen credit.
- Basis (redactioneel online): €250
- Ontbrekende naamsvermelding: €125 tot €250
- Opslag voor ongeoorloofd gebruik: €250 tot €500
- Indicatief totaal: €625 tot €1.000
Voorbeeld 2: webshop gebruikt jouw productfoto in advertentie
Foto: productshoot voor een merk, jij hebt licentie verleend voor één campagne. De webshop hergebruikt het in een Google Display-advertentie zes maanden later.
- Basis (commercieel online, hergebruik): €800
- Bronvermelding aanwezig, dus geen extra opslag op die grond.
- Opslag voor ongeoorloofd gebruik: €800 tot €1.600
- Indicatief totaal: €1.600 tot €2.400
Voorbeeld 3: blogger gebruikt vier foto's uit jouw reportage
Vier foto's uit een serie, geplaatst in een blogpost over een evenement. Geen credit, geen toestemming, redactionele context.
- Basis per foto: €175 × 4 = €700
- Ontbrekende naamsvermelding: €175 tot €700
- Opslag voor ongeoorloofd gebruik: €700 tot €1.400
- Indicatief totaal: €1.575 tot €2.800
Wanneer rechters naar beneden bijstellen
De rechter is geen rekenmachine. Bij beoordeling van een vordering kijkt hij naar redelijkheid en evenredigheid. Vaak gaat de rekening 10 tot 30% omlaag bij:
- Hele kleine websites (lokaal blog met 50 bezoekers per maand).
- Onbedoelde inbreuk waarbij de gebruiker direct meewerkte na sommatie.
- Verouderde inbreuk waarbij jij pas na drie jaar piepte.
- Inbreuk waarbij de fotograaf zelf het werk gratis heeft verspreid (bijvoorbeeld als persfoto).
Andersom verhoogt de rechter zelden boven de berekende vordering. Wat je vraagt is in principe het maximum.
Wat je het beste kunt doen voordat je factureert
- Reken het concreet uit op basis van NVF-tarieven. Geen ronde getallen, geen "een passende vergoeding".
- Zet de berekening in de sommatiebrief. De ontvanger ziet dan dat je je huiswerk hebt gedaan en dat de vordering verdedigbaar is.
- Verzamel sluitend bewijs voordat je verstuurt. Screenshot, URL-archief, EXIF-data van de originele foto.
En als je niet weet welke foto's wáár ongeoorloofd gebruikt worden?
De moeilijkste stap bij schadevergoeding is meestal niet het rekenen, maar het vinden. De gemiddelde fotograaf weet van een fractie van zijn portfolio waar het gebruikt wordt. Toevallige ontdekkingen via Google of via tips van anderen schalen niet.
Een systematische scan van het web op je portfolio levert een lijst met vermoedelijk ongeoorloofd gebruik inclusief de informatie die je nodig hebt voor de berekening: waar staat de foto, sinds wanneer, met of zonder credit, in welke context (redactioneel of commercieel). Onze tool ImageTrace doet dit per scan voor vijf euro in Standard tier, minder bij hogere tiers. Je krijgt een ranglijst van vermoedelijk ongeoorloofd gebruik, zodat je kunt focussen op de gevallen waar context en opbrengst de moeite waard zijn.