Sommatiebrief bij fotodiefstal: stappenplan voor ongeoorloofd fotogebruik

Je foto staat ongevraagd op een nieuwssite, in een blog, of in iemands LinkedIn-banner. Wat doe je nu? Voor de meeste fotografen is een sommatiebrief de eerste stap voordat het naar een advocaat gaat. Je hoeft er geen jurist voor in te huren, maar er staan wel een paar dingen in waar je niet omheen kunt.

Deze gids loopt langs de zes onderdelen van een werkende sommatiebrief, geeft je een voorbeeldbrief die je kunt aanpassen, en bespreekt wat je moet doen als de tegenpartij niet reageert. Heb je de foto net ontdekt en weet je nog niet welke route je wilt? Lees dan eerst iemand gebruikt mijn foto zonder toestemming: wat nu?.

Eerst: leg het bewijs vast

Voordat je de tegenpartij benadert, leg vast wat je hebt gevonden. Een sommatiebrief zonder bewijs is een waarschuwing zonder tanden.

Wat je nodig hebt:

1. Een screenshot van de hele pagina, niet alleen de foto. URL, datum en tijd moeten zichtbaar zijn. De printfunctie van Chrome (Ctrl+P naar PDF) doet dit prima.
2. De originele bestandsnaam, EXIF-data, en de datum waarop jij de foto maakte. Dit toont aan dat het werk van jou is.
3. Een tweede onafhankelijk bewijs dat de foto er was op die datum. De Wayback Machine (archive.org/web) is gratis en kan als ondersteunend bewijs helpen.

Sla alles op in een aparte map per inbreukgeval. Verleidelijk om dit later te doen, maar pagina's worden aangepast en bewijs verdwijnt sneller dan je denkt.

De zes onderdelen van een sommatiebrief

Een sommatiebrief is geen juridische constructie met magische woorden. Het is gewoon een duidelijke brief die de andere partij vertelt wat er aan de hand is, wat je verwacht, en wanneer.

1. Wie ben jij en wie zijn zij

Je volledige naam, je KvK-nummer als zzp'er, en hun bedrijfsnaam plus contactpersoon. Geen "Beste heer/mevrouw" als je een naam kunt vinden.

2. Welke foto, waar, en wanneer

Verwijs concreet. "De foto met bestandsnaam IMG_4823.jpg, gemaakt door mij op 12 maart 2024, gepubliceerd zonder mijn toestemming op [URL] vanaf [datum]." Voeg de screenshot toe als bijlage.

3. Het juridische haakje

Eén zin volstaat. "Dit gebruik vindt plaats zonder licentie en zonder bronvermelding, in strijd met artikel 1 en artikel 25 van de Auteurswet 1912." Niet meer. Geen juridische peptalk nodig.

4. Wat het kost

Hier komt geld in beeld. Branchetarieven en richtlijnen van fotografenorganisaties geven referentiepunten voor licentievergoedingen. Voor redactioneel online gebruik ligt de basistarief vaak tussen €150 en €400, afhankelijk van prominentie en duur. Daar bovenop:

• Geen bronvermelding: vaak wordt een opslag gevraagd. In de praktijk ligt die afhankelijk van de omstandigheden bijvoorbeeld tussen 25% en 100% van het basistarief (artikel 25 Aw, persoonlijkheidsrechten).
• Commercieel gebruik in plaats van redactioneel: 2 tot 5 keer het basistarief.
• Aanvullende schadevergoeding of opslag: afhankelijk van de omstandigheden kan een opslag bovenop de licentievergoeding verdedigbaar zijn, bijvoorbeeld bij commercieel gebruik, ontbrekende toestemming, verlies van exclusiviteit of opsporingskosten.

Reken het concreet uit en zet de berekening erbij. Geen vaag "een passende vergoeding".

5. Wat moeten ze doen

Wees expliciet. Drie dingen:

1. De foto van de website verwijderen.
2. Het berekende bedrag betalen op je rekening (IBAN noemen).
3. Schriftelijk bevestigen dat dit niet meer gebeurt.

Geef ze een deadline. Veertien dagen is de norm. Korter komt agressief over, langer geeft ze ruimte om je te negeren.

6. Wat als ze niet reageren

Sluit af met een feitelijke regel: "Indien wij binnen [datum] geen reactie hebben ontvangen, zullen wij de zaak ter incasso uit handen geven en de rechtsmaatregelen treffen die wij noodzakelijk achten."

Dit is geen bluf. Houd je eraan.

De voorbeeldbrief

Kopieer en pas aan. Zet het op je eigen briefpapier of in een schone Word-template met je gegevens bovenaan.

[Jouw bedrijfsnaam] [Adres] [KvK-nummer] [Datum]

Aan: [Bedrijfsnaam ontvanger] T.a.v.: [Naam contactpersoon, of "de directie"] [Adres]

Betreft: Inbreuk auteursrecht foto, sommatie tot betaling en verwijdering

Geachte [naam],

Op [datum] heb ik geconstateerd dat op uw website [URL] een foto wordt gebruikt die door mij is gemaakt en waarvan de auteursrechten bij mij berusten. De foto is geplaatst zonder mijn toestemming en zonder bronvermelding. Bewijs van het gebruik treft u aan in bijlage 1.

Dit gebruik vindt plaats zonder licentie en zonder naamsvermelding, in strijd met artikel 1 en artikel 25 van de Auteurswet 1912.

Op basis van branchetarieven en mijn eigen praktijk bereken ik de vordering als volgt:

• Licentievergoeding redactioneel online gebruik: € 250,00
• Opslag wegens ontbrekende naamsvermelding: € 125,00 tot € 250,00
• Aanvullende vergoeding voor ongeoorloofd gebruik en opsporingskosten: € 250,00 tot € 500,00

Indicatief totaal: € 625,00 tot € 1.000,00

Ik sommeer u om binnen veertien dagen na dagtekening van deze brief:

1. De foto van de website [URL] te verwijderen;
2. Het indicatieve bedrag van € 625,00 tot € 1.000,00 (zie berekening) over te maken op IBAN [jouw IBAN] ten name van [jouw naam];
3. Schriftelijk te bevestigen dat de foto niet opnieuw zal worden gebruikt zonder uitdrukkelijke licentie.

Indien ik binnen veertien dagen geen reactie ontvang, zal ik de zaak uit handen geven en de rechtsmaatregelen treffen die ik noodzakelijk acht. De kosten daarvan komen voor uw rekening.

Hoogachtend,

[Naam]

Klaar. Een sommatiebrief hoort op één pagina te passen.

Wat als ze niet reageren

Een derde van de sommaties krijgt geen antwoord. Dat is niet erg, het is gewoon hoe het werkt. Drie opties:

1. Tweede sommatie via deurwaarder. Een deurwaarder kost vaak ergens tussen €75 en €150, afhankelijk van de manier van betekenen of bezorgen. De ontvangst van een deurwaardersbrief tikt vaak wel aan: het signaal dat het serieus is.
2. Incassobureau. Werkt op no-cure-no-pay basis voor 15 tot 25 procent van de geïnde som. Geschikt als je het zelf niet wilt opvolgen.
3. Advocaat en eventueel rechtszaak. Als grove vuistregel pas verstandig boven de €1.500 vordering, anders wegen de kosten niet op tegen de baten. Een gespecialiseerd auteursrecht-advocaat rekent €200 tot €350 per uur.

Wat NIET te doen

• Niet boos schrijven. Een emotionele toon zwakt je positie af. Iedere zin moet droog en feitelijk zijn.
• Onderhandel niet tegen jezelf vóór de deadline. Als ze terugschrijven met "we betalen €100", sluit dat dan niet meteen. Je hebt een onderbouwde berekening, dat is je positie.
• Niet alleen op één bewijs vertrouwen. Wayback Machine plus screenshot is het minimum.
• Niet dreigen met dingen die je niet doet. Als je "binnen veertien dagen rechtsmaatregelen" zegt en je doet niets, leer je de markt dat jouw sommaties niet serieus zijn.

En het vinden van inbreuk?

De meeste sommaties beginnen met een toevallige ontdekking: iemand stuurt je een link, of je ziet je eigen foto in een Google search-result. Dat is een onbetrouwbare manier om je portfolio te beschermen, want je vindt alleen wat onder je neus zwemt. Wil je een systematische aanpak om gestolen foto's te vinden? Lees gestolen kopieën van je foto's online vinden.

Een proactieve scan van het web op kopieën van je foto's lost dat op. ImageTrace vergelijkt je foto's met miljoenen webpagina's en geeft je een lijst van vermoedelijk ongeoorloofd gebruik, inclusief URL's en visuele context die je kunt controleren voordat je een sommatie verstuurt. ImageTrace genereert daarnaast per gevonden match een PDF-sommatiebrief inclusief screenshot, in NL of EN. Een scan van één foto kost vijf euro in Standard tier, lager bij hogere tiers. Niet elke foto verdient een sommatie, maar het is goed om te weten welke wel.